Wednesday, 01/04/2020 - 22:02|
CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA - Điện thoại: 02373.852328
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Hiểu đúng về corona virus – Bệnh viêm phổi cấp do chủng COVID-19

Hiểu đúng về corona virus  – Bệnh viêm phổi cấp do chủng COVID-19

 

TS. Lê Anh Sơn, Thanh tra viên chính

1. Corona virus 2019 là gì?

Coronavirus (virus corona), là một nhóm gồm các loại virus thuộc phân họ Coronavirinae trong Họ Coronaviridae, Bộ Nidovirales. Coronavirus là virus có hệ gen RNA dương sợi đơn kèm nucleocapsid đối xứng xoắn ốc. Bộ gen của Coronavirus lớn khoảng từ 26 - 32 kilo base, lớn nhất đối với virus RNA. Hình ảnh dưới kính hiển vi điện tử của chúng có một vành tạo bởi các protein bề mặt giống như vương miện, bởi vậy chúng có tên gọi Coronavirus.

Vào giữa tháng 12 năm 2019 tại thành phố Vũ Hán, Trung Quốc đã tìm thấy một chủng loại coronavirus mới của dạng β CoV từ nhóm 2B với độ tương tự di truyền ~ 80% so với SARS-CoV. Virus đã được đặt tên là SAR SARS-CoV-2 và bệnh mà nó gây ra đã được đặt tên là bệnh coronavirus 2019 (viết tắt là COVID-19).

 

/upload/19881/20200227/grabb4377Coronaviruses_004_lores.jpg

/upload/19881/20200227/grab1a5782019_nCoV_CDC_23312.png

Ảnh vi điện tử của phần tử Virus viêm phế quản truyền nhiễm

Kết xuất của phần tử virus COVID-19

 

Bộ gen mã hóa năm loại protein cấu trúc: S, M, N, HE và E.

- Protein spike (S) tạo thành các gai đặc trưng trong "vương miện" coronavirus. Nó bị glycosyl hóa tạo thành homotrimer, và là receptor gắn và hợp nhất với màng tế bào vật chủ; protein S có các thành phần làm kháng nguyên kích thích kháng thể trung hòa và gây độc tế bào.

- Protein M đóng vai trò quan trọng trong sự lắp ráp virus.

- Protein nucleocapsid (N) liên kết với bộ gen RNA để tạo thành nucleocapsid, tham gia vào quá trình điều hòa tổng hợp RNA của virus và tương tác với protein M trong quá trình nảy chồi của virus.

- Các glycoprotein hemagglutinin-esterase (HE) chỉ được tìm thấy trong các Betacoronavirus, HCoV-OC43 và HKU1. Hợp chất hemagglutinin liên kết với neuraminic acid trên bề mặt tế bào chủ, cho phép sự hấp phụ ban đầu của virus vào màng.

- Protein E cùng với M và N là cần thiết để lắp ráp và giải phóng virus.

2. Nguồn gốc và sự lây lan của Corona virus

Các cơ quan y tế và đối tác y tế đang nỗ lực để xác định nguồn gốc của COVID-19. Virus SARS-CoV-2, giống như MERS-CoV và SARS-CoV, tất cả đều có nguồn gốc từ vật chủ từ loài dơi. Virus corona là một họ virus lớn, phổ biến ở nhiều loài động vật khác nhau bao gồm lạc đà, mèo và dơi. Theo một nghiên cứu mới về gen của COVID-19 thì nó lây sang người từ 2 loài rắn phổ biến ở miền Nam Trung Quốc là cạp nia bắc (ở Việt Nam còn gọi là mai gầm bạc, kim tiền bạch hoa xà, rắn hổ khoang, rắn vòng bạc) có tên khoa học là Bungarus multicinctus và rắn hổ mang Trung Quốc (ở Việt Nam còn gọi là rắn hổ mang hoặc rắn hổ mang bành) có tên khoa học là Naja atra. Tuy nhiên, một số chuyên gia vẫn nghi ngờ kết quả nghiên cứu này, họ cho rằng vẫn chưa thể khẳng định các chủng COVID-19 có thực sự cư trú trong cơ thể loài rắn hay không. Phân tích cây di truyền của virus này đang được tiếp tục để biết nguồn gốc cụ thể của virus. SARS, một loại coronavirus khác xuất hiện lây nhiễm cho người, bắt nguồn loài từ cầy hương, trong khi MERS, một loại coronavirus khác lây nhiễm cho người, bắt nguồn từ lạc đà.

Ngay từ sớm, nhiều người từng có một số liên kết người dân sống ở Vũ Hán, Trung Quốc đã bị nhiễm COVID-19, cho thấy sự lây lan từ người sang người. Điều quan trọng cần lưu ý là sự lây lan từ người sang người có thể xảy ra liên tục. Ở người, virus lây từ người này sang người kia thông qua tiếp xúc với dịch cơ thể của người bệnh. Tùy thuộc vào mức độ lây lan của chủng virus, việc ho, hắt hơi hay bắt tay có thể khiến người xung quanh bị phơi nhiễm.

Virus cũng có thể bị lây từ việc ai đó chạm tay vào một vật mà người bệnh chạm vào, sau đó đưa lên miệng, mũi, mắt họ. Những người chăm sóc bệnh nhân cũng có thể bị phơi nhiễm virus khi xử lý các chất thải của người bệnh.

Ngoài chủng COVID-19, đã có 6 chủng coronavirus khác được biết tới ngày nay có khả năng lây nhiễm ở người: Vi rút coronavirus 229E (HCoV-229E), OC43 (HCoV-OC43), SARS-CoV, NL63 (HCoV-NL63, coronavirus New Haven), HKU1, Hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS-CoV và HCoV-EMC).

3. Đánh giá rủi ro

Nguy cơ từ những đợt bùng phát dịch bệnh phụ thuộc vào đặc điểm của vi rút, lây lan giữa người với người, mức độ nghiêm trọng của bệnh và các biện pháp y tế hoặc các biện pháp khác có sẵn để kiểm soát tác động của vi rút (ví dụ: vắc-xin hoặc thuốc điều trị). Thực tế là căn bệnh này đã gây ra bệnh tật, bao gồm cả bệnh tật dẫn đến tử vong và lây lan từ người sang người. Những yếu tố này đáp ứng hai trong số các tiêu chí của một đại dịch. Khi sự lây lan của cộng đồng được phát hiện ở ngày càng nhiều quốc gia, thế giới tiến gần hơn tới việc đáp ứng các tiêu chí thứ ba, sự lây lan của COVID-19 trên toàn thế giới. Mối đe dọa sức khỏe cộng đồng do COVID-19 gây ra trên toàn cầu có tiềm năng là rất cao. Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là các tình huống toàn cầu hiện nay cho thấy có khả năng virus này sẽ gây ra đại dịch. Trong trường hợp đó, đánh giá rủi ro sẽ khác nhau.

4. Các triệu chứng nhiễm COVID-19 và cách điều trị

Các triệu chứng khi nhiễm COVID-19 bao gồm sốt, ho và khó thở có thể xuất hiện từ 2 đến 14 ngày sau khi tiếp xúc nguồn bệnh. Tới khi khởi phát, COVID-19 nCOV có thể diễn biến đến viêm phổi nặng, suy hô hấp tiến triển và tử vong, đặc biệt ở những người có bệnh mạn tính, suy giảm miễn dịch. Đây là các triệu chứng giống như SARS. Mặc dù có phần giống SARS, vẫn có một số điểm khác biệt như là khi nhiễm COVID-19, người bệnh không có các triệu chứng đường hô hấp trên (chảy nước mũi, hắt hơi, viêm họng) và triệu chứng đường tiêu hóa (tiêu chảy), trong khi 20-25% bệnh nhân SARS có các triệu chứng này.

Theo Bộ Y tế, hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vắc xin phòng bệnh COVID-19, hầu hết mọi người sẽ tự hồi phục. Vì vậy chủ yếu chỉ điều trị triệu chứng; phát hiện và xử trí kịp thời tình trạng suy hô hấp, suy thận và các tạng khác (nếu có).

5. Khuyến cáo của bộ y tế để chủ động phòng bệnh

Để chủ động phòng chống bệnh viêm phổi cấp do chủng vi rút COVID-19, Bộ Y tế khuyến cáo người dân và cộng đồng thực hiện tốt các biện pháp sau:

  • Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người bị bệnh viêm đường hô hấp cấp tính; khi cần thiết phải tiếp xúc với người bệnh phải đeo khẩu trang y tế đúng cách và giữ khoảng cách khi tiếp xúc.

- Giữ ấm cơ thể, vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, súc họng bằng nước sát khuẩn miệng để phòng bệnh viêm phổi.

  • Cần che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, tốt nhất bằng khăn vải hoặc khăn tay để làm giảm phát tán các dịch tiết đường hô hấp.

- Hạn chế tiếp xúc gần với các trang trại nuôi động vật hoặc động vật hoang dã.

- Nếu có sốt hoặc ho, khó thở thì báo cho người sử dụng lao động, ban quản lý khu dịch vụ và nghỉ ở nhà để theo dõi sức khỏe; nếu cần thì đến cơ sở y tế gần nhất để được khám, tư vấn, điều trị. Không đến khu dịch vụ nếu đang trong thời gian cách ly tại nhà theo yêu cầu của cơ quan y tế.

- Những người trở về từ thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc hoặc có tiếp xúc gần với người mắc bệnh viêm phổi tại thành phố Vũ Hán trong vòng 14 ngày nếu có dấu hiệu sốt, ho, khó thở, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn, khám, điều trị kịp thời.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 

1. de Groot RJ, Baker SC, Baric R, Enjuanes L, Gorbalenya AE, Holmes KV, Perlman S, Poon L, Rottier PJ, Talbot PJ, Woo PC, Ziebuhr J (2011). “Family Coronaviridae”. Trong AMQ King, E Lefkowitz, MJ Adams và đồng nghiệp. Ninth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses. Elsevier, Oxford. tr. 806–828. ISBN 978-0-12-384684-6.

2. International Committee on Taxonomy of Viruses (24 tháng 8 năm 2010). “ICTV Master Species List 2009 – v10” (xls).

3. Li F, Li W, Farzan M, Harrison SC (tháng 9 năm 2005). “Structure of SARS coronavirus spike receptor-binding domain complexed with receptor”. Science 309 (5742): 1864–1868. Bibcode:2005Sci...309.1864L. PMID 16166518. doi:10.1126/science.1116480.

4. Geller C, Varbanov M, Duval RE (tháng 11 năm 2012). “Human coronaviruses: insights into environmental resistance and its influence on the development of new antiseptic strategies”. Viruses 4 (11): 3044–3068. PMC 3509683. PMID 23202515. doi:10.3390/v4113044.

5. https://edition.cnn.com/2020/01/22/asia/china-wuhan-coronavirus-deadly-intl-hnk/index.html

6. Laboratory testing of human suspected cases of novel coronavirus (nCoV) infection. Interim guidance, 10 January 2020

7. van der Hoek L, Pyrc K, Jebbink MF, Vermeulen-Oost W, Berkhout RJ, Wolthers KC, Wertheim-van Dillen PM, Kaandorp J, Spaargaren J, Berkhout B (tháng 4 năm 2004). “Identification of a new human coronavirus”. Nature Medicine 10 (4): 368–373. PMID 15034574. doi:10.1038/nm1024.

8. “WHO Statement Regarding Cluster of Pneumonia Cases in Wuhan, China”. www.who.int (bằng tiếng Anh). 9 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2020.


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết