Thursday, 02/12/2021 - 19:46|
CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA - Điện thoại: 02373.852328
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

MỘT SỐ ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẠI DỊCH COVID-19 ĐẾN HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

Hiện nay, việc thực hiện giãn cách xã hội trên quy mô toàn quốc để ngăn chặn sự lây lan của virus corona; người dân được khuyến cáo ở yên trong nhà; việc đóng cửa đột ngột các trường học đã làm gián đoạn các hoạt động giảng dạy và học tập…. bởi diễn biến phức tạp của Đại dịch Covid-19, đã và đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều lĩnh vực, trong đó giáo dục cũng chịu nhiều tác động.

MỘT SỐ ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẠI DỊCH COVID-19 ĐẾN HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

                                                                                      TS. Lê Anh Sơn

Hiện nay, việc thực hiện giãn cách xã hội trên quy mô toàn quốc để ngăn chặn sự lây lan của virus corona; người dân được khuyến cáo ở yên trong nhà; việc đóng cửa đột ngột các trường học đã làm gián đoạn các hoạt động giảng dạy và học tập…. bởi diễn biến phức tạp của Đại dịch Covid-19, đã và đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều lĩnh vực, trong đó giáo dục cũng chịu nhiều tác động.

1. Thiệt hại trước mắt

Đã hơn 20 tháng trôi qua kể từ khi Covid-19 bùng phát tại Vũ Hán, Trung Quốc, rồi lan rộng ra toàn cầu, trở thành một cuộc khủng hoảng y tế. Tính đến ngày 13/8/2021, Đại dịch đã khiến hơn 4,33 triệu ca tử vong, hơn 205 triệu ca nhiễm và con số vẫn tiếp tục tăng hàng ngày trên toàn cầu. Cả thế giới nghiêm túc thực  hiện các biện pháp phong tỏa nhằm kiềm chế dịch bệnh đã tàn phá nền kinh tế, việc làm và những mối quan hệ xã hội gắn kết con người với nhau.

Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc, Đại dịch Covid-19 đã tạo ra sự gián đoạn hệ thống giáo dục lớn nhất trong lịch sử, ảnh hưởng tới hơn 1,6 tỷ người học trên toàn cầu tại hơn 190 nước trên tất cả các châu lục; 188 quốc gia buộc phải đóng cửa các trường học trên toàn quốc, gây tác động đến 91.3% tổng số học sinh, sinh viên trên toàn thế giới. Theo nhận định của Tổ chức Lao động thế giới (ILO) có ít nhất 463.000.000 trẻ em trên toàn cầu, đã không thể học từ xa khi các trường học bị đóng cửa vì Covid-19; hơn 70% sinh viên, học viên đã bị ảnh hưởng tiêu cực do việc đóng cửa các trường học, trường đại học và trung tâm đào tạo; mặc dù đã nỗ lực tiếp tục học tập và rèn luyện, nhưng có đến 65% sinh viên, học viên thừa nhận đã học kém hơn và 9% cho rằng họ có thể bị trượt do chuyển đổi từ học trực tiếp tại lớp sang học trực tuyến và học từ xa trong thời gian phong tỏa.

Diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, đã gây nên cuộc khủng hoảng trầm trọng trong giáo dục và ngày càng tạo ra sự chênh lệch lớn về giáo dục ở các khu vực khác nhau, khi nó làm giảm cơ hội tiếp cận của trẻ em, thanh thiếu niên và cả người lớn sống ở các nước có thu nhập thấp hơn, những người sống ở vùng nông thôn, hải đảo, người khuyết tật...những người có ít quyền truy cập Internet, thiếu thiết bị và đôi khi thiếu không gian ở nhà. Điều này thể hiện rõ ở “khoảng cách kỹ thuật” giữa các khu vực: khoảng 65% thanh niên ở các nước thu nhập cao theo học từ xa, thì chỉ 18% thanh niên ở các nước thu nhập thấp có thể được học trực tuyến; và ở các nhóm tuổi học sinh trên toàn cầu cũng cho thấy: gần 70% trẻ em ở lứa tuổi mầm non (khoảng 120 triệu trẻ em), không thể tiếp cận học từ xa, chủ yếu là do hạn chế trong việc tự học từ xa ở trẻ nhỏ, thiếu các chương trình học từ xa cho lứa tuổi này, và thiếu các trang thiết bị cho việc học tập từ xa tại gia đình nghèo; 29% học sinh tiểu học (khoảng 217 triệu học sinh) và 24% học sinh trung học cơ sở (khoảng 78 triệu học sinh), không được học từ xa; 18% học sinh trung học phổ thông (khoảng 48 triệu học sinh), không có trang thiết bị để học từ xa.

Nhiều quốc gia đã phải sắp xếp lại kế hoạch hoặc hủy các kỳ thi và đánh giá chất lượng với mọi cấp học, điển hình là Chile, Trung Quốc, Pháp, Nhật, Tây Ban Nha, Việt Nam,… Ví dụ: năm 2020, Trung Quốc đã cho học sinh làm một số kỳ thi online; Vương quốc Anh đã hủy kỳ thi GCSE (chứng chỉ giáo dục trung học phổ thông) và kỳ thi A-level (chứng chỉ giáo dục phổ thông bậc cao); Ấn Độ cũng đã hủy các kỳ thi lớp 10 và lớp 12; Úc hủy Chương trình đánh giá quốc gia về năng lực ngôn ngữ và số học (NAPLAN); Bang Pennsylvania (Mỹ) sẽ hủy kỳ thi PSSA/Keystone; Pháp thông báo kỳ thi tú tài (thi tốt nghiệp THPT), học sinh sẽ nhận điểm trung bình các môn học để làm cơ sở xét tuyển đại học; Indonesia hủy bỏ các kỳ thi quốc gia ở mọi cấp học: tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông vì dịch bệnh Covid-19. Tại Việt Nam, Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) diễn ra trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 phức tạp, khiến cho công tác chuẩn bị và tổ chức gặp rất nhiều khó khăn. Tuy nhiên, với tinh thần hướng đến người học, toàn ngành đã nỗ lực thực hiện tốt các công tác chuẩn bị, tổ chức thành công Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020, năm 2021 (Kỳ thi THPT quốc gia được thay thế bằng Kỳ thi tốt nghiệp THPT). Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2020 được lùi ngày tổ chức muộn hơn mọi năm khoảng 2 tháng, gồm 2 đợt (đợt 1 tổ chức từ ngày 8/8 đến ngày 10/8/2020, có khoảng 900.000 thí sinh và đợt 2 từ ngày 3/9 đến ngày 5/9/2020 cho 26.014 thí sinh); Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2021 cũng gồm 2 đợt (đợt 1 diễn ra từ ngày 6/7 đến ngày 8/7/2021, có gần 981.800 thí sinh dự thi và đợt 2 từ ngày 6/8 đến ngày 7/8/2021 với hơn 26 nghìn thí sinh).

2. Tác động lâu dài

Virus corona đã gây ra ảnh hưởng đến hệ thống giáo dục ở mọi quốc gia. Việc đóng cửa trường học không chỉ ảnh hưởng tới nhà trường và các cơ sở đào tạo, mà còn cả các bậc phụ huynh, giáo viên. Nhiều trường học và cơ sở giáo dục tư nhân đối mặt với nguy cơ đóng cửa vĩnh viễn và hệ quả là phá sản. Từ đó, gây ảnh hưởng tới tiền lương, khả năng mất việc của giáo viên và đội ngũ nhân viên, và hàng triệu học sinh, sinh viên bị gián đoạn việc học.

Theo phân tích từ các chuyên gia của Viện Thống kê UNESCO, ngay cả khi các trường học mở cửa trở lại, suy thoái kinh tế có nguy cơ làm gia tăng sự bất bình đẳng và có thể đẩy lùi tiến bộ trong việc mở rộng tiếp cận, trao đổi giữa các nền giáo dục và nâng cao chất lượng học tập trên toàn cầu. Trong khi chi phí Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) tăng lên thì dịch vụ giáo dục lại suy giảm mạnh. Tại báo cáo đánh giá tác động của dịch Covid-19 đến nền kinh tế và các khuyến nghị chính sách của Trường Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội công bố cho thấy, mức suy giảm dịch vụ giáo dục tương ứng với diễn biến dịch bệnh: nếu hết dịch trong tháng 4/2020, dịch vụ giáo dục sẽ suy giảm 35% với chuyển đổi học qua mạng. Nếu dịch kéo dài đến hết tháng 6/2020, mức suy giảm có thể lên tới 60%.

Giới chuyên gia cảnh báo hệ lụy của việc không thể duy trì học tập có nguy cơ kéo dài nhiều thế hệ, xóa bỏ những tiến bộ giáo dục đã đạt được trong nhiều thập kỷ. Đầu tiên phải kể đến thi THPT; do lịch học bị xáo trộn, Bộ GDĐT đã phải xây dựng hai phương án, hoặc bỏ kỳ thi THPT năm nay, hoặc vẫn tổ chức nhưng giao cho các địa phương xét tốt nghiệp THPT. Cả hai phương án đều có vướng mắc. Bởi nếu bỏ kỳ thi THPT thì phải sửa đổi Luật Giáo dục vừa mới được bổ sung, sửa đổi; còn nếu giao cho các địa phương tự xét tuyển thì “chưa biết chuyện gì sẽ xảy ra”. Về lâu dài, do dịch Covid-19 kéo dài, việc học trực tuyến là giải pháp bắt buộc khi học sinh không thể đến trường. Chưa bàn đến chất lượng mà chỉ xét trên phương diện kinh tế, việc học trực tuyến sẽ làm tăng chi phí giáo dục. Học sinh học trực tuyến cần có đủ các thiết bị như máy tính, loa, tai nghe có micro, máy in và cước phí internet, mạng 4G phải trả hàng tháng. Mô hình học trực tuyến chỉ khả thi khi điều kiện kinh tế của gia đình học sinh đáp ứng được các đòi hỏi về trang thiết bị học tập. Nhưng hiện nay, đại đa số học sinh đều có gia cảnh không khá giả, nhất là học sinh Dân tộc thiểu số ở miền núi thì học trực tuyến vẫn quá tầm tay.

Ở góc độ ngành GDĐT, việc chuyển sang giảng dạy trực tuyến khiến chi phí giáo dục tăng lên cấp số nhân. Chỉ tính từ đầu học kỳ 2 của năm học 2020 - 2021, toàn bộ chương trình đào tạo của ngành đã bị xáo trộn, gây phát sinh thêm nhiều chi phí để xây dựng, thiết kế lại chương trình… Đó là chưa kể còn các chi phí cho công tác tiêu độc, khử trùng, phòng, chống dịch bệnh trong nhiều tháng qua và các chi phí khác chưa thống kê hết được. Vậy nên, cùng với việc xây dựng mô hình học trực tuyến một cách bài bản thì vấn đề then chốt vẫn là thúc đẩy các giải pháp phát triển kinh tế, giảm khoảng cách giàu nghèo giữa các vùng miền, bảo đảm tất cả học sinh cả nước, đặc biệt là vùng Dân tộc thiểu số, đều đủ điều kiện về trang thiết bị phục vụ học trực tuyến.

Đại dịch Covid-19 cũng đã có tác động kích thích đổi mới trong ngành GDĐT. Nhiều phương pháp tiếp cận sáng tạo được thúc đẩy như học tập qua radio, Internet, truyền hình. Hàng loạt giải pháp đào tạo từ xa được phát triển nhờ phản ứng nhanh chóng của chính phủ và các đối tác giáo dục trên khắp thế giới nhằm hỗ trợ nền giáo dục đa sắc thái. Ở Việt Nam, từ khi dịch bùng phát đến nay, tất cả các trường học và cơ sở giáo dục công lập, ngoài công lập và tư thục đã “Biến nguy thành cơ” từ việc học online mùa dịch Covid-19... phải dừng việc dạy và học trực tiếp sang học trực tuyến qua Internet và trên truyền hình…chính là cơ hội chuyển đổi số ngành GDĐT. Tuy nhiên, các cơ sở giáo dục - đào tạo đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc tổ chức triển khai chương trình năm học mới; gặp khó khăn lớn về tài chính, giữ và trả lương cho giáo viên và các ảnh hưởng tiêu cực khó lường khác.

3. Một số biện pháp phòng chống Covid-19, để đảm bảo thực hiện các hoạt động của Nhà trường

a) Tiếp tục tuyên truyền, tổ chức thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống dịch Covid-19: thực hiện nghiêm túc khuyến cáo “5K + Vắc xin” của Bộ Y tế ("Khẩu trang - Khử khuẩn - Khoảng cách - Không tụ tập - Khai báo y tế" + Vắc xin); thực hiện đeo khẩu trang bắt buộc khi đi ngoài đường và ở nơi cộng cộng.

b) Tất cả cán bộ, viên chức, học sinh, sinh viên, học viên trở lại trường sau thời gian nghỉ, nhất là những người đi - về từ các tỉnh thành đang có dịch phải nghiêm túc thực hiện việc khai báo y tế.

c) Chuẩn bị các phương án điều chỉnh kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và tổ chức dạy - học phù hợp với thực tế nhà trường để chủ động ứng phó kịp thời khi dịch Covid-19 diễn biến phúc tạp nhằm đảm bảo nề nếp, chất lượng đào tạo; chủ động rà soát lại các trang thiết bị phòng, chống dịch, bổ sung đầy đủ theo quy định.

d) Tăng cường công tác kiểm tra việc ăn ở, sinh hoạt, đi lại của học sinh, sinh viên nội trú và lưu học sinh; hướng dẫn các em đề cao cảnh giác, không chủ quan đối với dịch bệnh, đồng thời ngăn chặn các thông tin tiêu cực, bịa đặt, gây tâm lý hoang mang.

 e) Tổ chức tuyên truyền và thực hiện nghiêm túc Kế hoạch triển khai chiến dịch tiêm vắc xin phòng Covid-19 năm 2021-2022 tại Quyết định số 3355/QĐ-BYT ngày 08/7/2021 của Bộ trưởng Bộ Y tế và các quy định của pháp luật./.

Tài liệu tham khảo

1. https://en.unesco.org/covid19/educationresponse

2. http://www.cema.gov.vn/phong-chong-dich-covid-19/tu-tac-dong-cua-dich-covid-19-doi-voi-nganh-giao-duc-them-mot-goc-nhin-ve-dau-tu-cho-giao-duc-vung-dtts.htm

3. https://dangcongsan.vn/the-gioi/tin-tuc/covid-19-tac-dong-tieu-cuc-linh-vuc-giao-duc-va-dao-tao-thanh-nien-561501.html

4. Bản tin điện tử, Viện khoa học giáo dục Việt Nam.


Tập tin đính kèm
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết